Chấn thương rách sụn chêm là gì, mức độ nguy hiểm như thế nào?

----------------------------------------

Thế là chàng tiền đạo tài hoa với mái tóc bạch kim đã từng tạo nhiều cảm xúc cho người hâm mộ với những pha đi bóng đầy kỹ thuật và tốc độ, những pha chạy cắt mặt đối phương để ghi bàn bằng kỹ năng siêu hạng đã chia tay AFF Cup 2018 trước thềm bán kết vì chấn thương gây rách sụn chêm. Vậy chấn thương này là gì, mức độ nguy hiểm như thế nào ?

Trong bóng đá đã từng có khá nhiều cầu thủ cũng gặp chấn thương như thế.

Năm 2012, tiền vệ Tuấn Anh bị đứt dây chằng và vỡ sụn chêm đầu gối trái, anh đã phải trải qua cuộc phẫu thuật đầu gối lần đầu tiên. Đến cuối năm 2016, Tuấn Anh lại bị rách sụn chêm đầu gối phải và một lần nữa phải phẫu thuật.

 

Hậu vệ Huỳnh Quang Thanh phải nghỉ thi đấu 5 tuần sau pha va chạm với một cầu thủ của CLB Hải Phòng ở vòng 2 V.League năm 2016.

Những ai yêu thích “Pháo thủ” Arsenal chắc hẳn không quên cựu cầu thủ từng khoác áo Manchester United là Danny Wellbeck. Tiền đạo này đã từng phải nghỉ thi đấu 9 tháng do tổn thương nghiêm trọng vùng sụn chêm.

Tương tự như Văn Thanh và Tuấn Anh đó là trường hợp của Luka Modric – Quả bóng vàng World Cup 2018 cũng mất khoảng 6 tuần bình phục sau trận Real Madrid hòa 2-2 với Dortmund ở Champions League.

Sụn chêm là gì, nằm ở đâu?

Sụn chêm nằm lót giữa đầu dưới xương đùi và đầu trên xương chày, nó có tác dụng bảo vệ cho sụn khớp. Sụn chêm đóng vai trò như một miếng đệm làm vững gối và giảm ma sát khi khớp gối chịu lực. Đồng thời sụn chêm còn giúp khớp gối chịu lực và cử động êm nhẹ, trơn tru trong các tư thế trượt, gập, duỗi, xoay mọi hướng.

Có hai sụn chêm là sụn chêm trong và sụn chêm ngoài. Mỗi sụn có ba sừng là sừng trước, sừng giữa hay gọi là thân sụn chêm và sừng sau. Sụn chêm có hai bờ là bờ bao khớp và bờ tự do.

Đặc điểm của sụn chêm là bền dai và đàn hồi.

Vai trò của sụn chêm?

Vai trò của sụn chêm khá quan trọng đối với những vận động của cơ thể, khi nó phân phối lực đều lên khớp gối.

Lực tác động lên sụn chêm thay đổi theo tư thế, 50% trọng lực truyền qua sụn chêm ở tư thế gối duỗi thẳng, 85% ở tư thế gối gập. Khớp gối còn sụn chêm có khả năng hấp thụ lực và giảm sốc cao hơn 20% so với khớp gối đã bị cắt sụn chêm.

Ngoài ra, sụn chêm còn nhiệm vụ phân bố đều hoạt dịch bôi trơn và dinh dưỡng sụn khớp, tránh cho bao khớp và màng hoạt dịch không bị kẹt vào khe khớp.

Sụn chêm hoạt động như một “lò xo” giảm sốc, làm giảm lực tác động từ lồi cầu xương đùi xuống xương chày, giúp làm giảm sang chấn cho sụn khớp. Sụn chêm là một trong những thành phần quan trọng của khớp và dễ bị tổn thương khi thường xuyên phải hoạt động với cường độ cao. Bởi vậy, chấn thương sụn chêm là loại chấn thương khá phổ biến trong môn bóng đá và thường gặp ở những người cao tuổi.

Cấu tạo sụn chêm như thế nào?

Dựa vào tính chất cấp máu, sụn chêm chia ra 3 vùng:

- Vùng giàu mạch máu nuôi: Chiếm 1/3 ngoài (bờ bao khớp), vùng này có đầy đủ mạch máu nuôi, rách vùng này dễ phục hồi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng.

- Vùng trung gian: Ở 1/3 giữa, mạch máu bắt đầu giảm dần, tổn thương có thể lành khi điều trị đúng nhưng kết quả thấp hơn vùng 1/3 ngoài.

- Vùng vô mạch: 1/3 trong (bờ tự do), không có mạch nuôi, rách ở đây không có khả năng phục hồi, thường phải cắt bỏ phần rách.

Những ai thường mắc phải rách sụn chêm?

Rách sụn chêm là tình trạng cực kỳ phổ biến. Các vận động viên, đặc biệt là những người chơi thể thao theo đồng đội, sẽ có nguy cơ bị rách sụn chêm cao. Tuy nhiên, bất cứ ai ở mọi độ tuổi cũng có thể bị rách sụn chêm. Tình trạng này có thể được phòng tránh bằng cách giảm các yếu tố nguy cơ.

Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ bị rách sụn chêm?

Thực hiện các hoạt động khiến đầu gối phải xoay, chuyển hướng đột ngột sẽ làm bạn có nguy cơ bị rách sụn chêm. Nguy cơ này đặc biệt cao đối với các vận động viên – đặc biệt là những người tham gia các môn thể thao đồng đội, chẳng hạn như bóng đá hoặc các hoạt động liên quan đến xoay vòng, chẳng hạn như quần vợt hoặc bóng rổ.

Nguy cơ bị rách sụn chêm cũng gia tăng ở người lớn tuổi, do sụn chêm bị mòn, những thay đổi, thoái hoá đầu gối có thể góp phần khiến sụn chêm bị rách. Ngay cả khi bạn quỳ gối, ngồi xổm hoặc mang một vật nặng, cũng có thể dẫn đến rách sụn chêm.

Triệu chứng và dấu hiệu rách sụn chêm là gì?

Các triệu chứng phổ biến của tình trạng rách sụn chêm là:

  • Cảm giác đầu gối bị bật ra
  • Ngay sau chấn thương khớp gối sưng hoặc cứng khớp, có thể tràn dịch khớp.
  • Đau, đặc biệt khi xoay đầu gối
  • Khó duỗi thẳng chân
  • Đầu gối cứng, khó khăn khi di chuyển
  • Có tiếng lục khục trong gối khi vận động.
  • Có dấu hiệu kẹt khớp, không vận động hết biên độ
  • Teo cơ đùi
  • Thăm khám: Test Mac Murray (+): Gấp duỗi gối trong khi xoay trong  và xoay ngoài cẳng chân, test dương tính khi thấy tiếng kêu lục cục và đau. Test Appley (+): Bệnh nhân nằm sấp, gối gấp 90 độ. Người khám nắm chặt bàn chân, ép dọc trục và xoay cẳng chân. Nghiệm pháp dương tính khi bệnh nhân thấy đau tại khe khớp gối.
  • Tổn thương sụn chêm đơn thuần không làm cho gối mất vững nếu như dây chằng còn nguyên vẹn.
  • Cận lâm sàng: Chụp cộng hưởng từ MRI giá trị xác định chẩn đoán, nội soi khớp gối cũng có giá trị nhất định của nó.

Hình ảnh MRI rách sụn chêm

Hình ảnh nội soi khớp sụn chêm bình thường và sụn chêm bị rách

Các dạng rách sụn chêm thường xảy ra:

Sụn chêm rách theo nhiều kiểu khác nhau. Thường gặp là rách dọc, rách ngang, rách hình nan hoa, hình vạt, hình mỏ, hình quai vali và rách phức tạp.

Ở người trẻ: Rách sụn chêm thường xảy ra đột ngột sau một chấn thương trong trạng thái gối gấp (ngồi xổm) đồng thời chân bị vặn xoắn, thường gặp trong chấn thương thể thao, tai nạn giao thông.

Ở người có tuổi: Rách sụn chêm thường do thoái hóa. Bệnh nhân ngồi ghế và đứng lên đột ngột trong tư thế bất lợi, chân hơi vặn, cũng có thể gây rách sụn chêm. Rách sụn chêm ở người già thường kèm theo bong và mòn sụn khớp.

Hậu quả của rách sụn chêm

Hậu quả tức thời: Gây đau, sưng nề kèm theo hạn chế vận động khớp gối. Làm giảm cơ năng khớp gối do đó làm teo cơ đùi. Trong một số trường hợp rách sụn chêm kiểu quai xách (bucket-handle) mảnh sụn rách có thể kẹt vào khe khớp gây kẹt khớp, trường hợp này có chỉ định mổ cấp cứu giải phóng khớp gối.

Về lâu dài rách sụn chêm dẫn đến thoái hóa khớp gối sau này nhất là trong trường hợp sụn chêm bị lấy đi.

Điều trị chấn thương sụn chêm như thế nào?

Điều trị rách sụn chêm dựa vào hình thái, vị trí và kích thước của tổn thương, ngoài ra, còn dựa vào các yếu tố như tuổi, mức độ hoạt động của bệnh nhân. Có thể phẫu thuật hoặc không.

Điều trị không phẫu thuật:

Nếu vết rách nhỏ và ở mép ngoài của mảnh sụn, bạn không cần phải phẫu thuật miễn là các triệu chứng không xuất hiện và đầu gối ổn định.

Đối với bệnh nhân đã lớn tuổi bị một vết rách sụn do bệnh thoái hóa khớp hoặc viêm xương khớp tuổi già, điều trị không phẫu thuật là phương pháp được ưu tiên hơn.

Điều trị không phẫu thuật sẽ được chỉ định trong các trường hợp:

- Tổn thương nhỏ và nằm ở mặt bên ngoài của sụn

- Các triệu chứng của tổn thương có thể sẽ tự lành lại được

- Đầu gối cử động ổn định và phạm vi vận động tương đương khớp không bị hư hỏng

- Bệnh nhân vẫn thực hiện các hoạt động hàng ngày được như bình thường

Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định bạn thực hiện liệu trình RICE. Liệu trình này có hiệu quả đối với hầu hết các chấn thương liên quan đến thể thao. RICE bao gồm nghỉ ngơi, chườm đá, băng hoặc băng ép và nâng cao chân.

√ Nghỉ ngơi. Bạn cần ngưng các hoạt động gây ra chấn thương. Bác sĩ có thể khuyên bạn sử dụng nạng để tránh đặt trọng lượng lên chân.

√ Chườm đá. Bạn nên sử dụng túi chườm lạnh trong 20 phút, thực hiện vài lần trong ngày. Bạn đừng đặt đá trực tiếp lên da.

√ Băng ép. Để ngăn ngừa đầu gối thêm sưng và mất máu, bạn cần mang băng ép đàn hồi.

√ Nâng cao chân. Để giảm sưng, khi bạn nghỉ ngơi nên nằm và đưa chân lên cao hơn tim.

    Thuốc kháng viêm không steroid, như aspirin và ibuprofen cũng làm giảm đau và sưng.

Điều trị phẫu thuật:

Nếu các trường hợp nhẹ nhưng triệu chứng vẫn tồn tại, hạn chế vận động hoặc tràn dịch khớp gối sau khi thực hiện các phương pháp trên, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật.

Đối với các chấn thương nặng hơn, đường rách lớn hoặc rách sụn chêm ở vùng vô mạch, đường rách dọc, sụn chêm rách gây kẹt khớp đây là các trường hợp cần được phẫu thuật, phải qua việc thăm khám, nhận định điều trị từ bác sĩ chuyên môn.

Phẫu thuật mở là một trong những phẫu thuật được thực hiện phổ biến nhất. Có thể phẫu thuật nội soi khâu sụn chêm nhưng chỉ định hạn chế vì chỉ áp dụng cho trường hợp sụn chêm có đường rách gọn đơn giản và nằm ở vùng giàu mạch máu nuôi. Bệnh nhân trẻ tuổi thường sẽ được phẫu thuật nội soi khớp gối để sửa chữa những tổn thương ở sụn chêm. Phẫu thuật cắt sụn chêm theo tổn thương được áp dụng phổ biến nhất.

Ngoài ra còn các phương pháp phẫu thuật khác như:

√ Phẫu thuật nội soi một phần. Trong phẫu thuật này, các mô sụn chêm bị hỏng được bỏ đi.

√ Phục hồi vết rách sụn chêm. Một số vết rách sụn chêm sẽ được bác sĩ khâu lại. Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào loại vết rách, cũng như tình trạng chung của người bệnh. Do sụn chêm phải gắn lại với nhau, nên thời gian hồi phục sau khi điều trị lâu hơn nhiều so với phẫu thuật cắt bỏ mô.

     Việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phải tùy vào từng trường hợp cụ thể và phải do bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình có kinh nghiệm đánh giá và thực hiện.

Vai trò quan trọng của phục hồi chức năng đối với rách sụn chêm

Phần lớn bệnh nhân bị teo cơ hoặc cứng khớp gối sau chấn thương rách sụn chêm, đa phần do đau nên bệnh nhân hạn chế vận động hoặc bệnh nhân không được bác sĩ hướng dẫn tập vật lý trị liệu - phục hồi chức năng sau điều trị nội khoa hay sau mổ.

Sau khi phẫu thuật, bác sĩ có thể bó bột hoặc nẹp để cố định đầu gối. Nếu bạn đã làm thủ thuật phục hồi vết rách sụn chêm, bạn sẽ cần phải sử dụng nạng trong khoảng một tháng để giữ trọng lượng của đầu gối.

Sau khi việc điều trị hoàn thành, bác sĩ sẽ chỉ định các bài tập phục hồi chức năng. Bạn cần phải tập thể dục thường xuyên để khôi phục lại khả năng di chuyển và sức mạnh của đầu gối. Bạn sẽ bắt đầu với các bài tập để cải thiện phạm vi chuyển động của đầu gối. Các bài tập tăng cường sẽ dần được bổ sung vào kế hoạch điều trị  của bạn.

Phần lớn việc phục hồi có thể được thực hiện ở nhà, tuy nhiên để giúp việc phục hồi tốt và nhanh chóng bác sĩ có thể đề nghị phương pháp trị liệu vật lý ( siêu âm trị liệu, điện trị liệu....).

Thời gian phục hồi vết rách sụn chêm là khoảng 3 tháng. Giải phẫu cắt bỏ sụn chêm sẽ mất ít thời gian để chữa lành hơn – khoảng 3 đến 4 tuần. Tùy mức độ tổn thương mà thời gian phục hồi có thể kéo dài hơn.

Chế độ sinh hoạt như thế nào cho phù hợp cho người bị rách sụn chêm?

Cần tránh các hoạt động làm cơn đau đầu gối nặng hơn cho đến khi cơn đau biến mất – đặc biệt cần tránh các môn thể thao liên quan đến xoay đầu gối. Bạn cũng có thể chườm đá và thuốc giảm đau không kê đơn để giảm cơn đau.

Quay trở lại chấn thương của Văn Toàn

Với chấn thương sụn chêm ngay trước trận đấu Việt Nam - Campuchia vừa qua, Toàn được chẩn đoán là rách sụn chêm đầu gối, cần theo dõi để đánh giá mức độ. Nếu không may phải mổ rách sụn chêm khớp gối thì chân sẽ phải bất động bằng nẹp trong thời gian khoảng 3 tuần.

Vì vậy, có khả năng cao Văn Toàn sẽ không thể đồng hành cùng tuyển Việt Nam trong phần còn lại của hành trình chinh phục AFF Cup 2018. Chúc chàng trai trẻ tài hoa của chúng ta chóng bình phục. Chúc đội tuyển Việt Nam đạt được thành tích tốt nhất tại sân chơi AFF Cup 2018

                                                                                                                                                                                                                                              BSCK2 Nguyễn Minh Tấn

                                                                                                                                                                                                                    (Phòng khám cơ xương khớp – Y Khoa Vạn Phước Cửu Long)

  Các tin khác
Xem nhiều nhất
VIDEO
«
»
1
Bạn cần hỗ trợ?
SỞ Y TẾ THÀNH PHỐ CẦN THƠ
Y KHOA VẠN PHƯỚC CỬU LONG
Địa Chỉ: Số 19 Đường Nguyễn Văn Linh, P.Hưng Lợi, Q.Ninh Kiều, TP. Cần Thơ
Điện Thoại: 02923.891.789 - 02923.842.789 - Email: vanphuocclinic@gmail.com